درمان زخم های دیابتی

قبل از آنکه بخواهیم در رابطه با روش های درمان زخم پای دیابتی صحبت کنیم ، بهتر است بدانیم زخم دیابتی چیست ، چگونه ایجاد می شود و چه مشکلاتی را می تواند برای افراد مبتلا به بیماری دیابت در پی داشته باشد، علل، علائم و درمان آن چیست!

زخم پای دیابتی یک مورد از عوارض بیماری دیابت است ، که نشانه کنترل نشدن دیابت می باشد . در این مورد بافت پوست پاره شده و لایه های زیرین نشان داده می شوند و در نتیجه زخم نمایان می شود . این زخم ها معمولاً در زیر انگشت شست پا شکل می گیرند و می توانند کل پا تا استخوان ها را درگیر کنند.

تمامی افرادی که به دیابت مبتلا هستند ، می توانند به زخم پای دیابتی و درد در پاها دچار شوند ولی مراقبت های مخصوص از این نواحی می تواند از ایجاد زخم ها پیشگیری کند . درمان زخم پای دیابتی با توجه به علت ایجاد آن ، می تواند متفاوت باشد . هر گونه درد و ناراحتی در پا  حتماً باید با دکتر در میان گذاشته شده تا مطمئن شد که مشکل جدی و خطرناکی نباشد . زیرا زخم های عفونی می توانند حتی موجب قطع عضو گردند.

تشخیص و علائم زخم پای دیابتی

زخم شدن پا در افراد دیابتی می تواند علائم متفاوتی داشته باشد ، از اصلی ترین علائم اولیه زخم پا در افراد دیابتی می توان به درناژ یا زهکشی اشاره کرد . زهکشی با نشت در پای شما می تواند جوراب یا کفش های شما را آلوده کند . تورم غیرمعمول، قرمزی، تحریک و بوی نامطبوع از پا می تواند از دیگر علائم اولیه زخم شدن پا در افراد دیابتی باشد.

از دیگر نشانه و علائم قابل ملاحظه ای که می توان به آن اشاره کرد ایجاد اسکار ( بافت سیاه ) در اطراف زخم پا است . علل ایجاد اسکار به خاطر عدم وجود جریان خون کافی در اطراف ناحیه زخم شده می باشد. گانگرین ( سیاه مردگی یا بافت مردگی ) جزئی یا کامل، که در پی عفونت رخ می دهد، می تواند در اطراف زخم پای افراد دیابتی رخ دهد. در چنین حالاتی فرد ممکن است دچار بی حسی در ناحیه زخم شده، شود.

بهتر است بدانید که این نشانه ها و علائم برای زخم پا، همیشه آشکار نیستند . حتی ممکن است گاهی اوقات تا زمان عفونت زخم، هیچ علائمی را مشاهده نکنید. اگر که متوجه هر گونه تغییر رنگی در قسمتی از پوست پای خود شوید، به ویژه سیاه شدن بخشی از بافت پا، و یا احساس درد در منطقه ای از پای خود که تغییر رنگ داده است داشته باشید، لازم است فورا به پزشک معالج خود مراجعه کنید.

انواع زخم پای دیابتی

علائم زخم های دیابتی همیشه واضح نبوده و گاهی اوقات حتی تا زمانی که زخم عفونی می شود، هیچ علامتی ندارند. در صورتی که هر گونه تغییر در رنگ پوست را مشاهده کردید مخصوصاً پوستی که سیاه شده یا دردناک شده است، سریعاً به پزشک مراجعه کنید. پزشک میزان جدیت زخم ها را بررسی کرده و آنها را در چهار درجه از ۰ تا ۳ درجه بندی می کند.

درجه ۰ : هیچ زخمی مشاهده نشده ولی پا در معرض خطر است و مستعد زخم شدن می باشد.

درجه ۱ : زخم مشاهده شده ولی هیچ عفونتی وجود ندارد.

درجه ۲ : زخم عمیقی ایجاد شده و مفاصل و تاندون ها نیز نمایان شده اند.

درجه ۳ : زخم های گسترده و آبسه ها که ناشی از عفونت می باشند.

چه افرادی در معرض خطر ابتلا به زخم دیابتی هستند؟

زمانی که بدن به مدت طولانی دارای سطح بالایی از گلوکز خون باشد ، عملکرد سیستم ایمنی بدن دچار مشکل می شود . به علت کاهش یافتن جریان خون و آسیب دیدگی اعصاب ، افرادی که دیابت آن ها کنترل نشده باشد نسبت به افراد دیگر بیشتر در معرض خطر ابتلا به زخم مزمن و زخم عفونی هستند. این خطر برای بیماران دیابتی که دچار بیماری های مزمن دیگری مانند آترواسکلروز، کلسترول بالا، چاقی و یا ایدز هستند، افزایش می یابد.

سایر افرادی که در معرض زخم ها دیابتی هستند عبارتند از:

  • افراد دیابتی که دارای رژیم ناسالم هستند.
  • افراد سیگاری
  • افرادی که فعالیت بدنی ندارند و ورزش نمی کنند.
  • فرد مبتلا به دیابتی که دارای شغل خطرناک باشد مانند کارهایی که شامل کار کردن با ماشین آلات سنگین، استفاده از ابزارهای تیز برای ساخت و ساز و یا در رشته های خشن و رزمی فعالیت داشته باشد در معرض خطر بیشتری است.

پیشگیری از زخم پای دیابتی

تمامی افرادی که به دیابت مبتلا هستند در معرض خطر زخم پای دیابتی هستند. برخی از فاکتور ها می تواند احتمال ایجاد زخم را بیشتر کند:

  • پوشیدن کفش تنگ
  • بهداشت ضعیف (شستن مرتب پاها خیلی مهم است)
  • نگرفتن ناخن های پا
  • مصرف الکل
  • آسیب چشم ها در اثر دیابت
  • بیماری های قلبی
  • بیماری های کلیوی
  • چاقی بیش از حد
  • مصرف دخانیات (که موجب کاهش گردش خون می شود)

همچنین زخم پای دیابتی در مردان مسن شایع تر است. به دلیل خطرناک بودن زخم پای دیابتی و احتمال قطع عضو عفونی شده، بهترین و عاقلانه ترین راهکار دوری از فاکتورهای خطر زا و رعایت اقدامات پیشگیرانه است. با بررسی مداوم قند خون و ثابت نگاه داشتن آن و همچنین انجام اقدامات زیر ، تا حد زیادی می توانید از ایجاد این زخم ها پیشگیری کنید:

  • روزانه پاها را شستشو دهید.
  • ناخن ها به طور منظم گرفته شود. ( البته ناخن ها از ته گرفته نشود.)
  • پا ها را خشک و مرطوب نگاه دارید. به این صورت که مدت زیادی در کفش قرار نگرفته و اینکه با کرم های مرطوب کننده پا ها را مرطوب نگاه دارید.
  • جوراب ها را مرتباً تعویض کنید.
  • جهت برداشتن پینه ها می توان به پزشک مراجعه کرد.
  • کفش مناسب اندازه پا بپوشید.

زخم های پا می توانند پس از درمان ، دوباره ایجاد شوند.  بافت اسکار مانند scar) ( بعد از درمان زخم در صورت کثیف شدن ناحیه ، می تواند دوباره عفونی شود. به این دلیل پزشک کفش های مخصوص افراد دیابتی را به بیمار پیشنهاد می دهد تا از به وجود آمدن زخم جلوگیری کند.

درمان قطعی زخم پای دیابتی

برای درمان قطعی زخم پای دیابتی راه های مختلفی وجود دارد. یکی از راه ها قرار نگرفتن بر روی پا ها می باشد، که به این روش off-loading یا برداشتن وزن از روی پاها می گویند. فشاری که هنگام راه رفتن به زخم ها وارد می شود، می تواند عفونت را وخیم تر کند. حتی در افرادی که اضافه وزن دارند، فشار بیش از حد بر پا ها می تواند دلیل ایجاد درد در پا ها باشد. پزشک پوشیدن یکسری از آیتم ها را جهت محافظت پاها پیشنهاد می دهد:

  • کفش های طبی مخصوص افراد دیابتی
  • پا بند مخصوص
  • گچ محافظ پای دیابتی

همچنین پزشکان با روش های دارودرمانی و جراحی می توانند به درمان زخم پای دیابتی بپردازند.